Tesla CEO'su Elon Musk, şirketin Model S ve X araçlarının tasarım ve yazılımlarını "açık kaynak" yapmayı planladığını duyurdu. Musk, bu adımı ilk Roadster modelinde izlenen şablonla gerçekleştireceklerini belirtti. Ancak bu açıklama, Tesla'nın Roadster için yaptığı benzer bir geçmiş duyuru nedeniyle teknoloji dünyasında ciddi bir şüpheyle karşılanıyor. Zira, Roadster'ın "açık kaynak" olarak sunulan belgeleri, gerçek bir açık kaynak tanımından oldukça uzaktı.
Roadster Deneyimi: Açık Kaynak Mı, Belge Paylaşımı Mı?
Kasım 2023'te Musk, orijinal Tesla Roadster'ın tüm tasarım ve mühendislik detaylarının artık tamamen açık kaynak olduğunu açıklamıştı. O dönemde yapılan incelemeler, paylaşılanların oldukça kısıtlı olduğunu gösterdi. GitHub deposunda sadece beş adet CAN veri tabanı (.dbc) dosyası, 309 MB'lık bir teşhis yazılımı ISO'su ve iki adet PDF hızlı rehber bulunuyordu. Bunların dışında, Roadster'ın mekanik çizimleri, CAD dosyaları, parça listeleri veya ürün yazılımı kaynak kodları gibi kritik hiçbir tasarım verisi yer almıyordu.
Dahası, GitHub deposuna neredeyse iki buçuk yıldır hiçbir yeni dosya eklenmedi. Antmicro gibi mühendislik firmaları, Roadster'ın elektronik aksamını simüle etmek için bu dosyaları kullandığında, PCB kaynaklarının eksik olduğunu ve bileşen ayak izlerini kendileri yeniden oluşturmak zorunda kaldıklarını ifade etti. Paylaşılan dosyalar çoğunlukla üretim çıktılarıydı, tasarım dosyaları değil. En önemlisi, bu belgelere herhangi bir açık kaynak lisansı eşlik etmiyordu. Tesla'nın hizmet sitesinde yer alan tek sayfalık "Açıklanmış Araştırma ve Geliştirme Belgeleri" bölümü, bir sorumluluk reddi beyanı niteliğindeydi ve kullanıcılara kopyalama, değiştirme veya dağıtma hakkı tanımıyordu. Bu durum, "açık kaynak" tanımına uymayan bir tablo çiziyor.
Model S Ve X İçin Ne Anlama Geliyor?
Tesla, Model S ve Model X üretimini Nisan ayında sonlandırdı. Musk, bu kararı Optimus robotu için üretim hattında yer açmak amacıyla aldıklarını belirtmişti. Roadster örneğinde olduğu gibi, Model S ve X'in de üretimden kalktıktan sonra "açık kaynak" olarak sunulması benzer bir senaryoyu işaret ediyor. Eğer Tesla aynı yolu izlerse, Model S ve X için de sadece teşhis yazılımı, bazı CAN veri tabanları ve birkaç küçük kart için üretim dosyaları gibi sınırlı belgelerle karşılaşabiliriz. Otopilot yazılımı, güç aktarım birimi veya batarya paketi gibi temel bileşenlerin kaynak kodları veya tasarımları muhtemelen paylaşılmayacak.
Ancak gerçek bir katkı sağlanabilecek bir alan var: Her iki otomobil de Linux tabanlı işletim sistemleri kullanıyor. Tesla, 2018'den itibaren GPL ihlalleri nedeniyle Linux çekirdeği kaynak kodlarını yayınlamaya başlamıştı, ancak bu açıklamaların hiçbir zaman tam olmadığı belirtiliyordu. Model S ve X için gerçek bir açık kaynak sürümü, Tesla'ya bu GPL uyumluluğunu nihayet tamamlama fırsatı sunuyor.
Gerçek Bir Açık Kaynak Neden Önemli?
Tesla'nın şimdiye kadar paylaştığı kısıtlı dosyalar bile, bağımsız tamircilerin eski Roadster'ları hayatta tutmasına yardımcı oldu ve Antmicro gibi firmaların otomobil elektroniğini simüle etmesini sağladı. Bu yönüyle takdiri hak ediyorlar, çünkü çoğu otomobil üreticisi bu kadarını bile paylaşmıyor. Ancak "açık kaynak" kelimesi, belirli lisans haklarını ve özgürlükleri ifade ediyor. Tesla'nın mevcut yaklaşımı, bu tanımın gerisinde kalıyor ve sadece bir "belge paylaşımı"ndan öteye geçmiyor.
Model S ve X'in gerçekten açık kaynak yapılması, sektör için eşi benzeri görülmemiş bir adım olurdu. 14 yıldır geliştirilen, hacimli üretim yapmış gerçek bir elektrikli araç platformunun tüm tasarım ve yazılım detaylarının, mühendislerin ve küçük üreticilerin öğrenmesi için erişilebilir hale gelmesi, elektrikli araç teknolojisinin gelişimine büyük katkı sağlar. Bu, Tesla'ya üretimden kalkan bir model üzerinden neredeyse sıfır maliyetle devasa bir endüstriyel miras bırakma fırsatı sunuyor. Ancak bunun gerçekleşmesi için Tesla'nın CAD dosyalarını, ürün yazılımı kaynak kodunu ve uygun bir açık kaynak lisansını sağlaması gerekiyor.