NASA'nın Artemis II görevi Ay'ın etrafındaki uçuşunu tamamladı. Astronotlar, Ay'ın arkasında batan Dünya'nın muhteşem bir görüntüsünü paylaştı. Bu nefes kesen fotoğrafa Earthset adı verildi.
Fotoğraf, Apollo 8'in 1968'deki efsanevi Earthrise karesiyle karşılaştırılıyor. Apollo dönemindeki Earthrise, gezegenimizi Ay ufkunun üzerinde yükselirken gösteriyordu. Dünyayı uzayın sonsuz karanlığında ve Ay'ın çorak yüzeyinde parlayan mavi bir vaha gibi sunuyordu.
Bu görüntünün etkisi çok büyüktü. Earthrise, yayınlandığında büyük yankı uyandırdı ve yükselen çevre hareketine ilham veren önemli bir görsel oldu. Ancak Artemis II'nin parlak görüntüsü ile Apollo 8'in biraz eğik karesi, uzayda fotoğrafçılığa farklı yaklaşımların bir sonucu.
Apollo Döneminde Fotoğrafçılık
Apollo 8 komutanı Frank Borman, 1968 görevinde ekip arkadaşlarına "Pencereden dışarı bakmanızı istemiyorum" diye uyarmıştı. O zamanlar astronotlar, Dünya'nın "turistik" fotoğrafları için film harcamaktan kaçınıyordu. Earthrise görüntüleri, görev planında "fırsat hedefleri" olarak en düşük öncelikteydi.
Apollo 8 ekibi, gidiş yolunda Dünya'nın hiç fotoğrafını çekmedi. Sadece canlı yayınlar için siyah beyaz bir TV kamerası kullanmayı kabul etmişlerdi. Telefoto lensi takamadıkları için ilk yayın bulanık bir ışık topuydu. Sonradan lens takılsa da, 1.3 saniyelik gecikmeyle Ay ekranda zıplıyordu.
Apollo görevlerindeki bu daha rastgele yaklaşıma rağmen, o dönemin görüntüleri halkın zihninde büyük yer etti. Earthrise bir simgeyken, 1972'deki Apollo 17 görevinden "Mavi Bilye" (Blue Marble) de diğer bir ikonik Dünya fotoğrafıydı.
Mavi Bilye ve Yeni Dünya Görüntüsü
NASA'nın Artemis II uçuşundan yayınladığı ilk görüntülerden biri, görev komutanı Reid Wiseman tarafından tablet bilgisayarla çekilen kristal netliğinde bir Dünya fotoğrafıydı. Başlangıçta "Merhaba, Dünya" olarak adlandırılan bu tam disk Dünya görüntüsü, ikonik Mavi Bilye fotoğrafını akıllara getiriyor.
1972'deki ünlü gündüz görüntüsünün aksine, bu yeni fotoğraf Dünya'yı gece gösteriyor. Ancak gündüz gibi görünmesi için geliştirilmiş. Kutup ışıkları ve atmosferden parlayan ince bir güneş ışığı hilali dikkat çekiyor.
Her iki fotoğrafta da güney okyanusları ve bulutlar baskın. Avrupa ise kenara yakın bir yerde zar zor görünüyor.
Earthrise Nasıl Çekildi
1968'deki Earthrise görüntüsü, büyük ölçüde astronot Anders'in girişimi sayesinde ortaya çıktı. Görevin dördüncü Ay yörüngesinde, üç mürettebat üyesi Ay'ı siyah beyaz fotoğraflamakla meşguldü. Anders, göz ucuyla beklenmedik bir renk fark etti.
"Aman Tanrım! Şuradaki fotoğrafa bakın! Dünya yükseliyor" diye bağırdı. Kameralar ve renkli film üzerinde kısa bir mücadele sonrası, Anders vizörü olmayan mekanik bir Hasselblad kamera ile Earthrise'ı yakaladı. Hiç kimse fotoğrafları Dünya'ya dönüp film tab edilene kadar göremeyecekti.
Bu görüntü, çevre aktivistleri üzerindeki etkisinin yanı sıra Londra'da genç David Bowie'ye de ilham verdi. Bowie, kısa süre sonra, geri dönemeyeceği bir Dünya'ya bakan mahsur kalmış bir astronot hakkında "Space Oddity" şarkısını yazdı.
İki Fotoğraf Arasındaki Farklar
Artemis II, 6 Nisan'da Ay'ın etrafında dönerken, Apollo 8'in efsanevi görüntüsüne modern bir karşılık beklentisi arttı. NASA, uçuş öncesinde Artemis astronotlarının ne göreceğine dair simülasyonlar yayınlamıştı. Simülasyonlar, yarı aydınlık bir Ay ile yanında uzak bir hilal şeklindeki Dünya'yı gösteriyordu.
Earthset, Earthrise'dan farklı. Ay daha uzakta ve Dünya sadece kısmen güneş ışığı alıyor. Artemis II, Ay'ın etrafında beş bin mil uzaktan yavaşça dönerken, Apollo 8 sadece 70 mil yukarıdan Ay'ın on kez yörüngesinde dönmüştü.
Bu yüzden Earthset, neredeyse dolunay bir Ay diskinin arkasında yükselen ve batan küçük bir hilal Dünya gösteriyor. NASA, Earthset görüntüsünü öne çıkarmayı tercih etti. Çünkü bu fotoğraf, 1968'deki tanıdık Earthrise'a daha çok benziyor.
5000 Mil Uzaklıktan Yeni Bir Dünya Manzarası
Apollo 8'in Earthrise'ı, inişten iki gün sonra yayınlansa da renkli hali haftalık dergilerle ortaya çıktı. Uzay meraklıları, Dünya'nın uzay boşluğunda önemsiz görünmesini bekliyordu. "Dünya insanın beşiğidir, ama beşikte sonsuza dek yaşanamaz" sözü o zamanlar biliniyordu.
Ancak çorak Ay manzarasından bakıldığında Dünya, eve daha çok benziyordu. Borman "Tanrı'nın gördüğü bu" diye düşünürken, Anders "Ay'a kadar geldik... ama gördüğümüz en önemli şey kendi gezegenimiz, Dünya" diye ifade etmişti.
Görüntünün çevre hareketiyle bağlantısı bu ışıkta şaşırtıcı değil. Apollo 8 görüntüsü, 1970'teki ilk Dünya Günü'nün logosunda kullanıldı. Apollo programı sona ererken, Dünya bilimleri – gezegenimizi inceleyen bilim dalı – yükselişe geçti. 1972'deki Mavi Bilye görüntüsü de çevreciler arasında yankı buldu.