Gizlilik odaklı mobil işletim sistemi GrapheneOS, dünya genelinde yükselişe geçen kullanıcı yaşı doğrulama yasalarına uymayı kesin bir dille reddettiğini açıkladı. Proje, kişisel bilgi toplama zorunluluğu getiren bu düzenlemelere karşı durarak, gerekirse belirli bölgelerdeki satışlardan feragat etmeye hazır olduğunu belirtti.

GrapheneOS: Kişisel Bilgi Asla İstemeyiz

Popüler bir Android çatalı olan GrapheneOS, X (eski adıyla Twitter) üzerinden yaptığı açıklamada, işletim sistemlerinin kurulum sırasında kullanıcı yaşı verilerini toplamasını gerektiren yeni yasalarla uyumlu hareket etmeyeceklerini duyurdu. Proje, "GrapheneOS, dünyanın her yerinden herkes tarafından kişisel bilgi, kimlik veya hesap gerektirmeden kullanılabilir kalacaktır," ifadelerini kullandı. Bu kararlılık, GrapheneOS'un gizliliğe olan sarsılmaz bağlılığını bir kez daha gözler önüne seriyor. Açıklamada ayrıca, "Eğer GrapheneOS cihazları, düzenlemeler nedeniyle bir bölgede satılamazsa, bırakın öyle olsun," denilerek bu prensipten ödün verilmeyeceğinin altı çizildi.

Yükselen Yaş Doğrulama Trendi ve Cezalar

Bu açıklama, Brezilya'da Dijital ECA (Yasa 15.211)'in 17 Mart 2026'da yürürlüğe girmesinin ardından geldi. Bu yasa, yaş doğrulamasını uygulamayan işletim sistemi sağlayıcılarına ihlal başına 50 milyon R$ (yaklaşık 9.5 milyon $) gibi fahiş para cezaları öngörüyor. ABD'de de benzer düzenlemeler yolda: Kaliforniya'nın Dijital Yaş Güvence Yasası (AB-1043), Ekim 2025'te imzalanarak 1 Ocak 2027'de yürürlüğe girecek. Bu yasa, her işletim sistemi sağlayıcısının hesap kurulumu sırasında kullanıcının yaşını veya doğum tarihini toplamasını ve bu veriyi gerçek zamanlı bir API aracılığıyla uygulama mağazalarına ve geliştiricilere iletmesini zorunlu kılıyor. Colorado'nun SB26-051 yasası da benzer gereksinimlerle 3 Mart'ta eyalet senatosundan geçti.

Motorola Ortaklığı ve Potansiyel Engeller

Kanada merkezli kar amacı gütmeyen bir kuruluş olan GrapheneOS Vakfı tarafından geliştirilen işletim sistemi, bu yasaların hiçbirinin Kanada'da çıkmadığını belirtse de, yargı yetkisi konusundaki belirsizlikler devam ediyor. Özellikle, Samourai Wallet geliştiricilerinin davası, bu tür durumlarda yargı yetkisinin nasıl işleyebileceğine dair bir emsal oluşturmuştu. Diğer yandan, GrapheneOS için önemli bir gelişme olan Motorola ile uzun vadeli ortaklık, 2 Mart'ta MWC'de duyurulmuştu. Bu ortaklık, GrapheneOS'un Google Pixel cihazlarına olan uzun süreli münhasırlığını sona erdirerek, gelecekteki Motorola donanımlarına güç vermesini sağlayacaktı. İlk GrapheneOS destekli Motorola telefonunun 2027'de piyasaya sürülmesi bekleniyor. Ancak, Motorola'nın GrapheneOS ön yüklü cihazlar satması durumunda, bu cihazların gönderildiği her pazardaki yerel düzenlemelere uyması gerekecek, aksi takdirde Motorola'nın satışları coğrafi olarak kısıtlaması gerekebilir.

Kritik Görüşler: Gizlilik mi, Gözetim mi?

GrapheneOS, yaş doğrulama yasalarına uymayı reddeden ilk veya son şirket değil. Açık kaynak hesap makinesi bellenimi DB48X'in geliştiricileri de yazılımlarının "yaş doğrulamasını uygulamadığını, uygulayamayacağını ve asla uygulamayacağını" belirten yasal bir bildirim yayınlarken, MidnightBSD Brezilya'daki kullanıcıları yasaklamak için lisansını güncelledi. Eleştirmenler, Kaliforniya yasasının fotoğraf veya biyometrik doğrulama gerektirmemesine, kullanıcıların sadece kurulum sırasında yaşlarını bildirmelerine rağmen, bu yasaların çocukları anlamlı bir şekilde korumadan bir gözetim altyapısı oluşturduğunu savunuyor. 400'den fazla bilgisayar bilimcisi tarafından imzalanan açık bir mektupta da belirtildiği üzere, kendi beyana dayalı yaş doğrulamasının kolayca atlatılabileceği ve dolayısıyla asıl amacına hizmet etmediği vurgulanıyor.