Eğer Mars denince aklınıza hala sadece monoton, kırmızı bir çöl geliyorsa, bu görüntüler fikrinizi değiştirecek. Avrupa Uzay Ajansı'nın (ESA) Mars Express yörünge aracı, Kızıl Gezegen'in en çarpıcı manzaralarını kaydetmeye devam ediyor. Son yakalanan fotoğraflar, antik bir Mars kraterinin tabanına yayılmış, erimiş metal gibi görünen devasa bir kumul alanını gözler önüne seriyor. Bu parıldayan "dalgalar" aslında metal değil. ESA'ya göre bunlar, Mars kışları boyunca yüzeye çöken ve kumullara o garip krom benzeri parlaklığı veren mevsimsel karbondioksit veya "kuru buz" ile kaplanmış koyu renkli kumullardan oluşuyor.
Görüntülerin Sırrı Çözüldü
Kumulların metal gibi görünmesinin asıl nedeni ışık ve kontrast oyunu. Koyu renkli kum ışığı emerken, beyaz don tabakası ışığı yansıtıyor. Bu etkileşim, manzarayı rüzgarlı bir Mars ovasından çok, bilim kurgu filmlerinden fırlamış bir sahneye dönüştürüyor. Görüntüler, sadece görsel bir şölen sunmakla kalmıyor, aynı zamanda Mars'ın dinamik jeolojik yapısına dair önemli ipuçları da taşıyor.
Kaiser Krateri ve Kumulların Oluşumu
Binlerce yıl boyunca Mars rüzgarları, bu volkanik kumu yontarak kumullara dönüştürdü. Bu devasa kumullar şimdi gezegenin güney yaylalarındaki 207 kilometre genişliğindeki Kaiser Krateri'nin tabanında dalgalanıyor. NASA'ya göre, kase şeklindeki bu krater, kumu dışarı çıkmasını engelleyen dev bir kum tuzağı gibi görev yapıyor. Kumullar, Mars yüzeyinin çoğundan daha koyu renkte. Çünkü gezegene paslı kırmızı görünümünü veren demir oksit tozu yerine, piroksen ve olivin gibi volkanik mineraller açısından zengin, ince, bazaltik kumdan oluşuyorlar.
Krater tabanının kumullar arasında hala görünür olması, bilim insanlarının kum kaynağının nispeten sınırlı olduğunu düşünmesine yol açıyor. Yine de bu kum dalgaları oldukça büyük; birkaç kilometre boyunca uzanıyor ve çevredeki araziden 100 metreden daha fazla yüksekliğe ulaşıyorlar.
Mars Express Keşiflere Devam Ediyor
Bu manzara sadece görsel bir şölen sunmuyor. Aynı zamanda Mars'ın çok farklı bir dünya olduğu zamana dair ipuçları taşıyor. Bugün Mars, Dünya'nınkinden 100 kat daha ince ve yavaşça uzaya sızan ince bir atmosferle kaplı. Bu durum, rüzgarların kumu kaldırmasını ve taşımasını zorlaştırıyor. Ancak Kaiser Krateri'ndeki yükselen kumullar, Mars rüzgarlarının zamanla geniş manzaraları şekillendirecek kadar güçlü olduğunu gösteriyor. Bu durum, belki de milyarlarca yıl önce Mars atmosferinin daha kalın olduğu bir döneme işaret ediyor.
2003'ten beri Kızıl Gezegen'in yörüngesinde bulunan Mars Express, çarpıcı Mars sahneleri koleksiyonuna yenilerini eklemeyi sürdürüyor. Geçtiğimiz ay, uzay aracı Mamers Valles kanyonlarında dönen 30 toz şeytanından oluşan yoğun bir kümeyi takip etti. İlkbahar ve yaz boyunca ise, yaklaşık 3,5 milyar yıl önce yeraltı seliyle oyulmuş Shalbatana Vallis gibi vadilerden, son 50 yılda gezegenin büyük bir bölümüne yayılmış koyu volkanik kül tabakasına kadar gezegenin geniş ve karmaşık jeolojik tarihini gözler önüne serdi.